Ư Nghĩa của Hakama  trong Hiệp Khí Đạo   

                                                                   Sensei Saito có kể câu chuyện như sau về hakama trong
                                                                   lớp học của Tổ sư Morihei Ueshiba ngày trước.

          Sau chiến tranh, mọi thứ ở Nhật đều khan hiếm, trong đó có vải. V́ thiếu như vậy, chúng tôi phải tập mà không có hakama. Chúng tôi cố tận dụng những tấm vải nguỵ trang chống máy bay để làm hakama nhưng do những tấm vải đó đă phơi nắng hàng năm trời rồi, nên cái gối sờn rất nhanh khi chúng tôi tập suwariwaza. Chúng tôi thường xuyên phải vá những hakama này.

      Chính trong hoàn cảnh đó mà một ai đó đă đưa ra gợi ư : “Tại sao chúng ta không quy định là mọi người không phải mặc hakama cho đến khi đạt được shodan?” Ư tưởng này đă được tiến hành như là một biện pháp tạm thời để giảm bớt chi phí. Việc chấp nhận ư tưởng đó không có nghĩa là hakama là một biểu tượng để quy định đẳng cấp của các vơ sĩ.”

Theo tạp chí Aikido Magazine số 41 :

        Sensei  Mitsugi Saotome trong “Các nguyên tắc của Aikido” ( The Principles Of Aikido ) :
        Đó là khi tôi là đệ tử uchi (đệ tử nội trú) của Tổ sư, mọi người đều phải mặc hakama khi luyện tập, ngay từ khi họ vừa bước chân lên thảm. Do không có quy định về loại hakama phải mặc nên sàn tập lúc đó trông rất sặc sỡ. Mọi người có thể thấy hakama đủ loại, đủ màu và đủ chất liệu khác nhau, từ kendo hakama, tới hakama sọc vốn dùng cho các điệu nhảy của Nhật, tới những loại hakama bằng lụa đắt tiền được gọi là sendai-hira…

         Tôi rất nhớ một hôm tôi quên mang hakama. Khi tôi chuẩn bị lên thảm để tập th́ Tổ sư chặn tôi lại : “ Hakama của con đâu ? ” và Thầy trách tôi rất nghiêm “Điều ǵ khiến con nghĩ rằng con có thể nhận những lời chỉ bảo của ta mà không mặc ǵ phía dưới? Con không biết ǵ về phép tắc sao? Con rơ ràng là thiếu thái độ và những lễ nghi cần thiết để tiếp tục tập vơ. Ngồi ra bên kia và quan sát.”

         Đó chỉ là một trong vô vàn những lời trách mắng mà tôi đă được nhận từ Tổ sư. Tuy nhiên, chính sự thờ ơ của tôi nên sau buổi tập Tổ sư đă giảng giải cho các đệ tử nội trú về ư nghĩa của hakama. Tổ sư nói rằng hakama là trang phục truyền thống của vơ sư kobudo và giải thích cho chúng tôi ư nghĩa của bảy nếp gấp của bộ hakama.

    “ Đó là sự tượng trưng cho bảy phẩm chất cao quư của vơ đạo.”

     Tổ sư nói : " Đó là jin (sư khoan dung),
                           gi (danh dự hoặc công lư),
                           rei (sự lịch sự và lễ nghi),
                           chi (trí tuệ và sự thông thái),
                          shin (sự chân thành),
                          chu (ḷng trung thành),
                          và koh (ḷng hiếu thảo, mộ đạo) "

                         [Ở đây có thể thấy có sự khác nhau trong cách giải thích về các phẩm chất
                          mà hakama tượng trưng cho].
 
         Chúng ta nh́n thấy những phẩm chất này ở các vơ sĩ samurai đáng kính trong quá khứ. Việc mặc hakama nhắn nhủ với chúng ta về tinh thần thật sự của vơ sĩ đạo. Mặc hakama tượng trưng cho truyền thống đă được truyền qua rất nhiều thế hệ của chúng ta. Aikido được xây dựng trên tinh thần vơ sĩ đạo của Nhật bản, và trong luyện tập chúng ta phải nỗ lực để rèn luyện bảy phẩm chất truyền thống đó.” Hiện nay hầu hết các sàn tập Aikido đều không làm theo quy định nghiêm ngặt của Tổ sư về việc mặc Hakama.

    Ư nghĩa của Hakama đă bị biến thành một biểu tượng của những người đai đen. Tôi đă tới nhiều sàn tập ở nhiều nước. Ở rất nhiều nơi chỉ có những người đai đen mới mặc hakama và những người đai đen, do đó, đă mất đi sự khiêm tốn của ḿnh. Họ nghĩ rằng hakama là một vinh dự để họ trưng ra, một biểu tượng hữu h́nh về sự vượt trội của họ. Kiểu thái độ này đă khiến nghĩ lễ bái lạy Tổ sư, mà chúng ta làm mỗi khi bắt đầu và kết thúc một lớp học trở thành sự phỉ báng những kư ức về người và vơ thuật của người.

       Tệ hơn, ở một số sân tập, nữ giới đạt tŕnh độ kyu nhất định đă bị bắt buộc phải mặc hakama, có lẽ là do thể trạng yếu đuối của họ. Đối với tôi đây là một sự sỉ nhục và phân biệt hết sức đối với những nữ Aikidoka. Đồng thời đó cũng là một sự sỉ nhục đối với những Aikidoka nam v́ cho rằng họ đă rất ấu trĩ trong cách suy nghĩ của ḿnh, điều mà đúng ra không được có ở trên sân tập Aikido.

Nh́n thấy hakama chỉ được sử dụng cho những mục đích nhỏ nhoi đó đă khiến tôi buồn rất nhiều. Điều đó có thể chỉ là một vấn đề tầm thường đối với một số người nhưng tôi nhớ rất rơ những lời dạy của Tổ sư về tầm quan trọng của hakama. Tôi không thể phủ nhận tầm quan trọng của trang phục này và không ai có thể phản bác được tầm quan trọng của những phẩm chất mà hakama tượng trưng cho.

       Ở sân tập của tôi và những trường tập khác tôi khuyến khích tất cả học viên đều mặc hakama không kể thứ bậc và tŕnh độ của họ. (Tôi không yêu cầu điều đó khi họ chưa đạt tŕnh độ kyu, v́ những người Mỹ mới tập không thể hiểu được về tổ tiên của người Nhật, những người đă sáng tạo ra hakama). Tôi tin rằng việc mặc hakama và hiểu được ư nghĩa của nó sẽ giúp cho các vơ sinh hiểu rơ tinh thần của Tổ sư và để chúng ta ghi nhớ măi những h́nh ảnh của Người.

           Nếu chúng ta cứ để cho ư nghĩa của hakama bị nhạt dần đi, th́ chúng ta cũng sẽ để những điều quan trọng đối với tinh thần của Aikido bị rơi vào lăng quên. Mặt khác, nếu chúng ta trung thành với những mong muốn của Tổ sư về trang phục, th́ tinh thần của chúng ta sẽ trung thành hơn với giấc mơ mà cả đời Người đă hy sinh, phấn đấu cho.”
 

    Nguồn Gốc | Sáng Lập | Chương Tŕnh HL | Từ HKĐ | HLV | Sinh Hoạt  
         Liên Lạc | Bài Viết | Nơi Khác | Trang chính     

Pḥng tập Hiệp Khí Đạo Việt Nam tại Austin, Texas, Hoa kỳ ( 1995 )